Trong bài phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặc biệt nhấn mạnh: “Kinh tế nhà nước phải thực sự chiếm lĩnh “những cao điểm chiến lược chỉ huy” của nền kinh tế, giữ vai trò chủ đạo, trở thành “điểm tựa quốc gia” trong kỷ nguyên mới”.
Trong bài phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặc biệt nhấn mạnh: “Kinh tế nhà nước phải thực sự chiếm lĩnh “những cao điểm chiến lược chỉ huy” của nền kinh tế, giữ vai trò chủ đạo, trở thành “điểm tựa quốc gia” trong kỷ nguyên mới”.
Tỉnh ủy Khánh Hòa xác định phát triển kinh tế nhà nước gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy vai trò dẫn dắt trong những lĩnh vực có thế mạnh. Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Yến sào Khánh Hòa (gọi tắt là Công ty Yến sào Khánh Hòa, doanh nghiệp 100% vốn nhà nước) là điển hình của quá trình chuyển mình từ chính nội lực, từng bước cụ thể hóa Nghị quyết số 79-NQ/TW và các chủ trương lớn của Đảng bằng những thay đổi thực chất trong tổ chức, quản trị, khoa học - công nghệ, sản xuất kinh doanh và định hướng phát triển. Từ thực tiễn ở Công ty Yến sào Khánh Hòa, loạt bài “Từ nội lực đổi mới đến khát vọng vươn tầm” góp phần nhìn rõ hơn việc đưa nghị quyết “ thấm sâu” vào cuộc sống.
Bài 1: Tinh gọn để mở ra dư địa phát triển
Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh-gọn-mạnh-hiệu năng-hiệu lực-hiệu quả, Công ty Yến sào Khánh Hòa đã chủ động rà soát, sắp xếp lại tổ chức, giảm đầu mối, tập trung nguồn lực cho những lĩnh vực sản xuất, kinh doanh cốt lõi và có thế mạnh. Quan trọng hơn, bộ máy của doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn và sức cạnh tranh được nâng lên. Đây cũng chính yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn phát triển mới.
Tập trung nguồn lực
Công ty Yến sào Khánh Hòa được thành lập năm 1990, là doanh nghiệp nhà nước trực thuộc UBND tỉnh Khánh Hòa, được giao nhiệm vụ quản lý, bảo vệ, khai thác và chế biến nguồn tài nguyên yến sào. Với truyền thống bề dày kinh nghiệm trong bảo tồn, phát triển quần thể chim yến và phát triển hang đảo yến mới, đến nay Yến sào Khánh Hòa đang quản lý 33 đảo yến với 173 hang yến và 16 đơn vị trực thuộc, 3 công ty cổ phần. Các công ty cổ phần thành viên có hơn 2.000 lao động với đội ngũ được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ và tay nghề cao.
Nếu năm 1991, doanh thu của Yến sào Khánh Hòa mới đạt 23 tỷ đồng thì đến năm 2025 con số này đã đạt 3.150 tỷ đồng; giai đoạn 2020–2024, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 6,3 triệu USD, riêng thị trường Trung Quốc đạt hơn 1 triệu USD.
Trong quá trình phát triển, Yến sào Khánh Hòa từng mở rộng hoạt động trên nhiều lĩnh vực, hình thành mạng lưới đơn vị, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất tương đối rộng. Tuy nhiên, khi quy mô ngày càng lớn, yêu cầu về hiệu quả quản trị, sử dụng vốn và tập trung nguồn lực càng trở nên cấp thiết. Những mô hình phù hợp với một giai đoạn phát triển trước cũng cần được rà soát, sắp xếp lại để đáp ứng yêu cầu mới.
Theo kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước, ông Trần Phong, Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa yêu cầu thực hiện cơ cấu, sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2026 - 2030 theo quy định của Chính phủ và hướng dẫn của Bộ Tài chính. Khánh Hòa cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước một cách thực chất, hiệu quả, giảm đầu mối, tăng quy mô nhằm thực hiện tốt hơn vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong bối cảnh mới; hợp nhất, sáp nhập các doanh nghiệp hoạt động trong cùng lĩnh vực nhằm phát huy lợi thế tổng thể của ngành kinh tế.
UBND tỉnh Khánh Hòa phê duyệt phương án sắp xếp Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Yến sào Khánh Hòa (công ty mẹ trong nhóm công ty mẹ – công ty con) theo hướng Công ty Yến sào Khánh Hòa là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ theo Quyết định số 1479/QĐ-TTg ngày 29/11/2022 của Thủ tướng Chính phủ.
Công ty mẹ Yến sào Khánh Hòa tiếp tục duy trì phần vốn góp chiếm trên 50% vốn điều lệ tại 3 công ty cổ phần. Các phòng, ban nội bộ được sắp xếp theo hướng tinh gọn; một số đơn vị được sáp nhập nhằm giảm tầng nấc trung gian, nâng cao hiệu quả vận hành.
Đáng chú ý, 8 công ty con hoạt động trong các lĩnh vực dịch vụ tuyến Bắc – Nam, nhà hàng, du lịch, nông trường dừa, nuôi trồng thủy sản, thiết kế xây dựng... thực hiện giải thể. Đây không đơn thuần là giảm đầu mối, mà là quá trình sắp xếp lại nguồn lực để doanh nghiệp tập trung nhiều hơn cho những lĩnh vực gắn với năng lực cốt lõi và có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao.
Một trong những yếu tố quan trọng của quá trình sắp xếp là tạo được sự đồng thuận trong toàn hệ thống. Từ chủ trương của cấp ủy, lãnh đạo doanh nghiệp đến các đơn vị thành viên và người lao động, việc cơ cấu lại được triển khai gắn với xây dựng phương án tổ chức sản xuất, kinh doanh, bố trí nguồn lực và từng bước xử lý những tồn tại phát sinh.
Ông Nguyễn Thanh Hải, Tổng Giám đốc Công ty Yến sào Khánh Hòa chia sẻ: “Với một doanh nghiệp có thương hiệu lâu năm như Yến sào Khánh Hòa, việc củng cố năng lực cốt lõi càng có ý nghĩa quan trọng. Khi nguồn lực về con người, tài chính, khoa học-công nghệ được tập trung vào các lĩnh vực mũi nhọn, doanh nghiệp có thêm điều kiện nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến công nghệ và xây dựng thương hiệu. Tinh gọn vì thế không đồng nghĩa với thu hẹp sự phát triển. Ngược lại, đây là cơ hội để doanh nghiệp tập trung hơn, chuyên sâu hơn và nâng cao năng lực cạnh tranh”.
Thực tế cho thấy hoạt động sản xuất, kinh doanh của Yến sào Khánh Hòa tiếp tục duy trì ổn định trong quá trình cơ cấu. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 2,2 triệu USD, tăng 144% so với cùng kỳ. Sáu tháng đầu năm 2026, Công ty sản xuất hơn 130 triệu sản phẩm, doanh thu đạt 1.699 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế hơn 131,7 tỷ đồng; duy trì việc làm cho gần 3.900 lao động với thu nhập bình quân 14,5 triệu đồng/người/tháng. Dự kiến đến cuối năm, nhiều chỉ tiêu tiếp tục tăng so với cùng kỳ, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của tỉnh Khánh Hòa.
Từ thực tiễn này cho thấy, tinh gọn chỉ thực sự có ý nghĩa khi sau sắp xếp, nguồn lực được tập trung tốt hơn, hoạt động sản xuất kinh doanh không bị gián đoạn, người lao động được bảo đảm việc làm và doanh nghiệp có thêm dư địa cho những lĩnh vực tạo nên lợi thế lâu dài.
Giữ giá trị cốt lõi và bảo vệ biển đảo
Khánh Hòa có hệ thống đảo, vách đá ven biển, khí hậu và nguồn thức ăn tự nhiên thuận lợi cho quần thể chim yến sinh sống, phát triển. Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Khánh Hòa có quần thể chim yến đảo thiên nhiên lớn, chiếm khoảng 60% tổng số hang yến tự nhiên của cả nước. Tổ chức Kỷ lục châu Á cũng xác lập đây là khu vực có số lượng hang yến đảo thiên nhiên và sản lượng yến sào đảo thiên nhiên lớn nhất châu Á.
Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hà, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên và Phát triển (CCD) nhận định: Khánh Hòa sở hữu lợi thế cạnh tranh đặc biệt với lịch sử khai thác yến đảo hàng trăm năm, 33 đảo với 173 hang yến, thương hiệu Yến sào Khánh Hòa được biết đến tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ cùng kinh nghiệm lâu năm trong quản lý, bảo tồn gắn với phát triển. Đặc biệt, giai đoạn 2014–2026, Yến sào Khánh Hòa đã ấp nhân tạo và tái thả 62.812 cá thể chim về môi trường tự nhiên.
Sau sắp xếp, tinh gọn bộ máy, Công ty Yến sào Khánh Hòa ưu tiên nguồn lực cho những lĩnh vực có lợi thế và khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao, đồng thời giữ vững những giá trị cốt lõi đã làm nên bản sắc và vị thế của doanh nghiệp. Suốt quá trình xây dựng và phát triển, Yến sào Khánh Hòa không chỉ thực hiện nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh mà còn gắn chặt với quản lý, bảo vệ hệ thống đảo yến, bảo tồn nguồn tài nguyên và gìn giữ không gian biển đảo của địa phương. Để bảo vệ nguồn tài nguyên quý giá này, Công ty duy trì lực lượng bảo vệ chuyên trách hơn 300 thành viên, thường xuyên thực hiện nhiệm vụ trên các đảo, hang yến và khu vực ven biển.
Theo Đại tá Huỳnh Văn Toàn, Phó Chỉ huy trưởng kiêm Tham mưu trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa, Yến sào Khánh Hòa đã gắn kết chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với nhiệm vụ quốc phòng - an ninh. Việc quản lý, bảo vệ và khai thác bền vững hệ thống đảo yến vừa bảo tồn nguồn tài nguyên của quốc gia vừa góp phần khẳng định chủ quyền, giữ vững ổn định an ninh trên các vùng biển, đảo của tỉnh Khánh Hòa.
Tỉnh Khánh Hòa đang hướng tới mục tiêu “thập niên nâng tầm phát triển”, tăng trưởng kinh tế hai con số, phát triển mạnh kinh tế biển và xây dựng địa phương trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Trong hành trình ấy, việc phát huy hiệu quả những nguồn lực đặc hữu, những ngành kinh tế có lợi thế và vai trò của các doanh nghiệp nhà nước có ý nghĩa quan trọng.
Cùng với lịch sử khai thác hàng trăm năm, ngành yến sào đã trở thành một ngành kinh tế đặc trưng của Khánh Hòa, mang lại giá trị kinh tế cao, tạo việc làm và đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Ông Trần Hòa Nam, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa khẳng định, Yến sào Khánh Hòa giữ vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Doanh nghiệp không chỉ đóng góp tích cực vào tăng trưởng GRDP và nguồn thu ngân sách mà còn tham gia phát triển kinh tế biển, kinh tế xanh; tiên phong trong chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và xúc tiến thương mại quốc tế. Những kết quả này góp phần thực hiện Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển tỉnh Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.
Từ thực tiễn Yến sào Khánh Hòa có thể thấy, đưa nghị quyết vào cuộc sống không nằm ở những khẩu hiệu lớn mà được thể hiện bằng những thay đổi cụ thể trong tổ chức, quản trị và sử dụng nguồn lực. Tinh gọn là điều kiện để doanh nghiệp tập trung hơn cho những giá trị cốt lõi, nâng cao hiệu quả và tạo thêm dư địa phát triển. Khi bộ máy đã được sắp xếp, nguồn lực đã được tập trung, yêu cầu tiếp theo đặt ra đối với doanh nghiệp nhà nước là phải tạo được những động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và thực sự phát huy vai trò dẫn dắt trong kỷ nguyên mới.
Bài 2: Chiến lược trong kỷ nguyên mới
Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước đặt ra yêu cầu xây dựng những doanh nghiệp nhà nước có quy mô lớn, công nghệ hiện đại, năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, đủ sức giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt và tham gia sâu vào các chuỗi sản xuất, cung ứng. Cụ thể hóa tinh thần đó, Tỉnh ủy Khánh Hòa xác định phát triển doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn thông qua tăng vốn điều lệ, đầu tư, liên kết với các doanh nghiệp trong chuỗi giá trị thuộc lĩnh vực kinh doanh chính, đồng thời tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Giữ vai trò “đầu tàu” kinh tế
Thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW, Tỉnh ủy Khánh Hòa đặt mục tiêu đến năm 2030 có 01 doanh nghiệp nhà nước nằm trong nhóm 170 doanh nghiệp lớn nhất cả nước, xét trên 5 tiêu chí gồm tổng doanh thu, lợi nhuận, tốc độ tăng trưởng, tổng tài sản và tổng số lao động; xây dựng 01 doanh nghiệp có quy mô lớn, công nghệ hiện đại, có năng lực cạnh tranh trong khu vực Đông Nam Á. Qua đó, kinh tế nhà nước phát huy vai trò chủ đạo, tiên phong, định hướng chiến lược, dẫn dắt và hỗ trợ các thành phần kinh tế khác cùng phát triển, góp phần sớm đưa Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, là một cực tăng trưởng cao của cả nước.
Trong mục tiêu đó, Yến sào Khánh Hòa tiếp tục được kỳ vọng giữ vai trò doanh nghiệp “đầu tàu” của địa phương. Theo kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW, Tỉnh ủy Khánh Hòa định hướng đầu tư, phát triển Yến sào Khánh Hòa theo hướng tăng vốn điều lệ, mở rộng quy mô, nâng cao năng lực tài chính và tăng cường liên kết với các doanh nghiệp trong chuỗi giá trị thuộc lĩnh vực kinh doanh chính. Đây vừa là cơ hội để doanh nghiệp phát triển, vừa đặt ra yêu cầu phải tạo được bước chuyển tương xứng về hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh.
Bà Trịnh Thị Hồng Vân, Chủ tịch Hội đồng thành viên Yến sào Khánh Hòa cho biết, doanh nghiệp xác định 5 định hướng chiến lược: phát triển bền vững nguồn tài nguyên yến sào đảo thiên nhiên; đẩy mạnh đổi mới công nghệ và chuyển đổi số; đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường quốc tế; xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao và văn hóa doanh nghiệp hiện đại; mở rộng quy mô, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh gắn với trách nhiệm và phúc lợi xã hội cho cộng đồng địa phương. Vai trò “đầu tàu” của Yến sào Khánh Hòa không chỉ được đo bằng những con số về doanh thu, lợi nhuận hay quy mô tài sản, mà quan trọng hơn là khả năng tạo ra sức lan tỏa từ chính hoạt động của doanh nghiệp. Giai đoạn 2021–2025, tổng doanh thu toàn công ty đạt hơn 20.000 tỷ đồng. Bên cạnh đóng góp cho ngân sách nhà nước, doanh nghiệp dành hơn 50 tỷ đồng cho công tác an sinh xã hội, xây dựng hơn 100 căn nhà tình nghĩa và nhiều chương trình hướng về cộng đồng.
“
Yến sào Khánh Hòa là một trong những doanh nghiệp đầu tiên của Việt Nam đủ điều kiện xuất khẩu chính ngạch sản phẩm yến sào sang Trung Quốc, hợp tác với các đối tác lớn như: Đồng Nhân Đường, Nhất Tâm Đường.
Yến sào Khánh Hòa là một trong những doanh nghiệp đầu tiên của Việt Nam đủ điều kiện xuất khẩu chính ngạch sản phẩm yến sào sang Trung Quốc, hợp tác với các đối tác lớn như: Đồng Nhân Đường, Nhất Tâm Đường. Hiện sản phẩm của doanh nghiệp đã có mặt tại 34 tỉnh, thành phố, với hơn 1.000 nhà phân phối, đại lý, trên 500.000 điểm bán hàng trên cả nước và xuất khẩu tới 30 quốc gia, vùng lãnh thổ. Song song với mở rộng thị trường, doanh nghiệp triển khai sản xuất theo hướng xanh, tiết kiệm năng lượng, sử dụng bao bì thân thiện với môi trường và phát triển nhiều dòng sản phẩm không sử dụng chất bảo quản.
Ông Nguyễn Văn Nhựt, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Khánh Hòa phân tích: Yến sào Khánh Hòa có lợi thế riêng khi vừa sở hữu nguồn nguyên liệu đặc hữu, vừa có thương hiệu được xây dựng trong thời gian dài cùng hệ thống sản xuất, phân phối tương đối hoàn chỉnh. Nếu tiếp tục đầu tư đổi mới công nghệ, chế biến sâu, nâng cao chất lượng, mở rộng thị trường và tăng cường bảo vệ thương hiệu, doanh nghiệp sẽ có thêm dư địa phát triển, qua đó đóng góp lớn hơn cho sản xuất công nghiệp, thương mại, xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế của tỉnh.
Danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới (năm 2015) cùng nhiều phần thưởng cao quý là sự ghi nhận đối với những đóng góp của các thế hệ người lao động Yến sào Khánh Hòa cho quê hương, đất nước. Khi quy mô thị trường ngày càng mở rộng, cạnh tranh ngày càng cao và công nghệ thay đổi nhanh chóng, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào lợi thế sẵn có mà phải tiếp tục tạo ra những năng lực mới để phát triển.
Khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo
Nghị quyết số 79-NQ/TW xác định kinh tế nhà nước phải tiên phong lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, nâng cao năng lực cạnh tranh; áp dụng công nghệ tiên tiến, mô hình quản trị hiện đại theo chuẩn mực quốc tế.
Nghị quyết số 01-NQ/TU của Tỉnh ủy Khánh Hòa cũng xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những khâu đột phá chiến lược, giữ vai trò động lực quan trọng để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2025–2030. Khánh Hòa đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số đóng góp khoảng 35% GRDP; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành nền tảng và động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Tại Yến sào Khánh Hòa, quá trình này đang được triển khai từ quản trị đến sản xuất và bảo tồn nguồn tài nguyên. Công ty đã đưa hệ thống ERP Microsoft Dynamics 365 Business Central vào vận hành, hướng tới chuẩn hóa quản trị, kết nối dữ liệu, tối ưu hoạt động và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Với một doanh nghiệp có quy mô ngày càng lớn, nhiều đơn vị và hoạt động trải rộng trên nhiều lĩnh vực, việc quản trị bằng dữ liệu và kết nối đồng bộ đang trở thành yêu cầu tất yếu.
Ông Lê Đức Tiến, Phó Tổng Giám đốc Công ty Yến sào Khánh Hòa chia sẻ, quy mô ngày càng phát triển đặt ra yêu cầu phải có một hệ thống quản trị hiện đại, đồng bộ, minh bạch và có khả năng kết nối toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc triển khai ERP vì vậy không chỉ là ứng dụng một hệ thống công nghệ mới mà còn là bước đổi mới về tư duy quản trị, phương thức điều hành và văn hóa làm việc nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh.
“
Khánh Hòa đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số đóng góp khoảng 35% GRDP; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành nền tảng và động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Nếu chuyển đổi số tạo ra thay đổi trong quản trị thì khoa học - công nghệ đã được Yến sào Khánh Hòa ứng dụng từ nhiều năm trong lĩnh vực đặc thù nhất của doanh nghiệp: bảo tồn nguồn tài nguyên yến sào đảo thiên nhiên. Trên nền tảng nghiên cứu thực tiễn, doanh nghiệp từng bước hoàn thiện quy trình ấp nở chim yến trong điều kiện kiểm soát chặt chẽ các yếu tố sinh học và môi trường, với tỷ lệ ấp nở đạt khoảng 89%. Sau khi nở, chim yến non được chăm sóc, nuôi dưỡng tập trung trước khi đưa ra đảo để thích nghi và hòa nhập với quần thể tự nhiên. Tỷ lệ chim ở lại đảo khi đủ điều kiện bay và sinh tồn đạt 81,5%. Từ những nghiên cứu ban đầu, Yến sào Khánh Hòa từng bước làm chủ quy trình kỹ thuật, tạo thêm nguồn chim non bổ sung cho quần thể và phục vụ trực tiếp cho mục tiêu bảo tồn lâu dài.
Khoa học - công nghệ đồng thời mở ra hướng đi mới trong chế biến sâu và nâng cao giá trị của yến sào. Nhiều năm gắn bó với Yến sào Khánh Hòa, bà Trịnh Thị Hồng Vân, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty dành sự quan tâm đặc biệt cho nghiên cứu khoa học và khả năng đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. Nhiều đề tài do bà chủ trì, định hướng có tính ứng dụng cao, tiêu biểu như nghiên cứu quy trình sản xuất dịch chiết cô đặc giàu hoạt tính chống oxy hóa từ Yến sào Khánh Hòa năm 2017; sản xuất mỹ phẩm năm 2018 và thực phẩm bảo vệ sức khỏe từ tinh chất yến sào năm 2023. Các kết quả nghiên cứu vừa bổ sung những dữ liệu khoa học về giá trị của yến sào, vừa tạo cơ sở phát triển những dòng sản phẩm mới có hàm lượng khoa học - công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn.
“
Để tiến xa hơn trên thị trường quốc tế, Yến sào Khánh Hòa tiếp tục đầu tư nâng cấp hệ thống dây chuyền sản xuất, ứng dụng công nghệ 4.0 và hoàn thiện các tiêu chuẩn quản lý chất lượng như FDA, FSMA của Hoa Kỳ, BRCGS, FSSC 22000.
Thực tế cho thấy hướng đi này đã từng bước tạo ra giá trị trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Các sản phẩm giá trị gia tăng từ ứng dụng khoa học - công nghệ hiện chiếm khoảng 15–30% tổng doanh thu hằng năm. Quan trọng hơn, việc nghiên cứu chế biến sâu giúp doanh nghiệp từng bước khai thác tốt hơn giá trị của nguồn nguyên liệu đặc hữu, thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá sản phẩm, đồng thời mở ra khả năng tiếp cận những phân khúc thị trường có yêu cầu cao hơn về chất lượng và hàm lượng công nghệ.
Để tiến xa hơn trên thị trường quốc tế, Yến sào Khánh Hòa tiếp tục đầu tư nâng cấp hệ thống dây chuyền sản xuất, ứng dụng công nghệ 4.0 và hoàn thiện các tiêu chuẩn quản lý chất lượng như FDA, FSMA của Hoa Kỳ, BRCGS, FSSC 22000. Cùng với chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng để bảo vệ thương hiệu, minh bạch nguồn gốc sản phẩm và củng cố niềm tin của người tiêu dùng trong nước cũng như quốc tế.
Từ những thay đổi trong quản trị, bảo tồn nguồn tài nguyên đến nghiên cứu chế biến sâu, có thể thấy khoa học - công nghệ không còn là một lĩnh vực đứng riêng trong hoạt động của doanh nghiệp mà đang từng bước trở thành một phần của quá trình tạo ra giá trị. Với Yến sào Khánh Hòa, lợi thế từ nguồn tài nguyên đặc hữu là nền tảng, nhưng để lợi thế ấy trở thành năng lực cạnh tranh lâu dài thì phải được bồi đắp bằng khoa học, công nghệ, quản trị hiện đại và khả năng đổi mới không ngừng.
Khi nguồn lực đã được tập trung, khoa học - công nghệ từng bước trở thành động lực và những giá trị đặc hữu được nâng lên bằng tri thức, mục tiêu tiếp theo không chỉ là phát triển về quy mô. Đó còn là hành trình đưa thương hiệu Yến sào Khánh Hòa vượt ra khỏi giới hạn của một sản phẩm đặc trưng địa phương, khẳng định vị thế của thương hiệu Việt trên thị trường quốc tế.
Bài cuối: Xây dựng thương hiệu Việt vươn tầm thế giới
Từ một sản phẩm đặc hữu của vùng biển đảo Khánh Hòa, yến sào từng bước trở thành một ngành hàng có giá trị kinh tế cao, gắn với thương hiệu, văn hóa và hình ảnh của địa phương. Trên nền tảng nguồn tài nguyên yến sào đảo thiên nhiên, kinh nghiệm khai thác, chế biến lâu đời cùng quá trình đầu tư cho khoa học - công nghệ và thị trường, Yến sào Khánh Hòa đã phát triển hơn 70 dòng sản phẩm, có mặt trên thị trường trong nước và nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ. Để thương hiệu Việt có thể đi xa, chất lượng sản phẩm mới chỉ là điều kiện cần. Cùng với mở rộng thị trường, doanh nghiệp phải bảo vệ được giá trị thương hiệu, giữ được niềm tin của người tiêu dùng và tạo cho sản phẩm một bản sắc đủ khác biệt.
Bảo vệ thương hiệu quốc gia
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giá trị xuất khẩu tổ yến và các sản phẩm từ tổ yến của Việt Nam ước đạt khoảng 200 - 300 triệu USD mỗi năm, chiếm khoảng 32 - 48% tổng kim ngạch xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi. Những con số này cho thấy ngành yến ngày càng giữ vị trí đáng kể trong cơ cấu sản phẩm chăn nuôi và đang mở ra nhiều cơ hội phát triển mới.
Yến sào từng được xem là sản phẩm dành cho một nhóm người tiêu dùng có thu nhập cao, nhưng những năm gần đây đang dần trở thành sản phẩm chăm sóc sức khỏe được sử dụng thường xuyên hơn. Các dòng nước yến đóng hộp, yến chưng sẵn, thực phẩm bổ sung và sản phẩm chế biến sâu ngày càng xuất hiện nhiều trên hệ thống bán lẻ hiện đại và thương mại điện tử. Sự phát triển nhanh của thị trường tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp, nhưng đồng thời cũng làm nảy sinh những vấn đề về chất lượng, nguồn gốc và tình trạng hàng giả, hàng nhái.
Theo Trung tá Nguyễn Viết Trung, Phó trưởng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế, tham nhũng, buôn lậu và môi trường (PC03), Công an tỉnh Khánh Hoà, bất cập lớn của thị trường nội địa đang là hàng giả, thiếu các nỗ lực quản lý và xử lý hàng giả. Các sản phẩm tự nhận là “yến sào” được bán công khai trên các nền tảng trực tuyến như TikTok Shop với giá chỉ 15.000-20.000 đồng/hũ, các sản phẩm đó chủ yếu là hàng giả sản xuất từ “rác yến” (phế phẩm), gelatin công nghiệp và chất tẩy trắng hóa học, hoặc các loại hóa chất khác rất nguy hại cho sức khỏe. Các cơ quan chức năng đã tịch thu 23.468 đơn vị sản phẩm yến giả trong một đợt triệt phá quy mô lớn.
“
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giá trị xuất khẩu tổ yến và các sản phẩm từ tổ yến của Việt Nam ước đạt khoảng 200 - 300 triệu USD mỗi năm, chiếm khoảng 32 - 48% tổng kim ngạch xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi.
Tại Khánh Hòa, lực lượng Quản lý thị trường đã tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý nhiều vụ việc liên quan đến sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với thương hiệu Yến sào Khánh Hòa. Ông Trần Kiều Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Khánh Hòa nêu một trường hợp doanh nghiệp vi phạm bị xử phạt 65 triệu đồng, buộc tiêu hủy toàn bộ sản phẩm thu giữ. Sau khi nhận thức được sai phạm, doanh nghiệp này tự tiêu hủy khoảng 6 tấn bao bì trị giá 700 triệu đồng. Nếu số bao bì trên được sử dụng để đóng gói sản phẩm, hàng trăm nghìn lọ yến có nguy cơ được đưa ra thị trường.
Những vụ việc như vậy cho thấy bảo vệ thương hiệu không còn là vấn đề hình thức. Khi một nhãn hiệu có uy tín bị sử dụng trái phép, thiệt hại không chỉ nằm ở doanh thu của doanh nghiệp mà còn ở niềm tin của người tiêu dùng, sự minh bạch của thị trường và uy tín của sản phẩm Việt Nam.
“
Yến sào từng được xem là sản phẩm dành cho một nhóm người tiêu dùng có thu nhập cao, nhưng những năm gần đây đang dần trở thành sản phẩm chăm sóc sức khỏe được sử dụng thường xuyên hơn.
Hiện nay, Yến sào Khánh Hòa là doanh nghiệp trong ngành yến sào được vinh danh Thương hiệu quốc gia, các nhãn hiệu chủ lực được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Sản phẩm của doanh nghiệp đã có mặt tại hơn 30 quốc gia và vùng lãnh thổ, từng bước tiếp cận những thị trường có yêu cầu cao như Nhật Bản, Hoa Kỳ, Canada, Australia và Trung Quốc. Các nhãn hiệu “Yến sào Khánh Hòa”, “Sanest”, “Sanvinest” đã được đăng ký bảo hộ tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, tạo nền tảng pháp lý quan trọng để doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu trong quá trình mở rộng thị trường.
Ông Nguyễn Thanh Hải, Tổng Giám đốc Công ty Yến sào Khánh Hòa cho biết, các hành vi xâm phạm thương hiệu có xu hướng diễn ra kéo dài và ngày càng tinh vi. Một số cơ sở lợi dụng uy tín của thương hiệu để gia công, đóng gói những sản phẩm không bảo đảm nguồn gốc; sử dụng các dấu hiệu tương tự như “Yến Khánh Hòa”, “Yến đảo Khánh Hòa” hoặc các cách thể hiện dễ gây nhầm lẫn với những nhãn hiệu đã được bảo hộ. Nếu không được kiểm soát, tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp mà còn có thể làm suy giảm niềm tin của đối tác nhập khẩu và ảnh hưởng đến hình ảnh ngành yến sào Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Từ thực tiễn đó, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với thương hiệu Yến sào Khánh Hòa cần được nhìn nhận rộng hơn phạm vi của một doanh nghiệp. Đây còn là vấn đề bảo vệ người tiêu dùng, tạo lập môi trường cạnh tranh lành mạnh và giữ gìn uy tín cho một sản phẩm đặc trưng của địa phương. Việc này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng thực thi pháp luật, doanh nghiệp, các nền tảng thương mại điện tử, hệ thống phân phối và chính người tiêu dùng.
Gắn thương hiệu với câu chuyện văn hóa
Nếu chất lượng và sở hữu trí tuệ tạo nên nền tảng để bảo vệ thương hiệu thì văn hóa, lịch sử và bản sắc lại tạo nên chiều sâu để thương hiệu có sức sống lâu dài. Với Yến sào Khánh Hòa, phía sau mỗi sản phẩm không chỉ là nguồn nguyên liệu đặc hữu mà còn là câu chuyện về nghề khai thác yến sào đã tồn tại qua nhiều thế hệ, những tri thức được tích lũy trong quá trình gắn bó với biển đảo và những giá trị văn hóa riêng của vùng đất Khánh Hòa.
Năm 2025, “Lễ hội Yến sào Khánh Hòa” và “Tri thức khai thác, chế biến yến sào Khánh Hòa” được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Việc ghi danh không chỉ là niềm tự hào của những người làm nghề yến mà còn đặt ra trách nhiệm bảo tồn, trao truyền và đưa các giá trị văn hóa ấy tiếp tục hiện diện trong đời sống hiện đại. Từ đây, giá trị của ngành yến không chỉ được nhìn nhận ở sản phẩm hay doanh thu mà còn được mở rộng sang văn hóa, du lịch và quảng bá hình ảnh địa phương.
Tại Lễ hội Yến sào Khánh Hòa trong khuôn khổ Festival Biển Khánh Hòa vừa qua, anh Alexei Ivanov, một du khách Nga, lần đầu được tìm hiểu về nghề yến truyền thống của Khánh Hòa. Không chỉ nghe giới thiệu về lịch sử hình thành, quá trình khai thác và những giá trị đặc hữu của yến sào, anh còn được thưởng thức các món ăn chế biến từ yến. Anh chia sẻ sự bất ngờ khi nhận ra phía sau một sản phẩm yến sào là cả một câu chuyện dài về lịch sử, văn hóa và đời sống của người dân địa phương.
Tỉnh Khánh Hòa đã phê duyệt Đề án phát triển sản phẩm OCOP trở thành đại sứ du lịch tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2026 - 2030, trên cơ sở phát triển nông nghiệp theo hướng tích hợp đa giá trị, xanh, sinh thái, tuần hoàn; phát huy lợi thế của từng vùng và gắn sản phẩm địa phương với phát triển du lịch. Trong định hướng đó, Yến sào Khánh Hòa, với lợi thế về tài nguyên đặc thù, tri thức nghề nghiệp và giá trị văn hóa đã được hình thành qua nhiều thế hệ, có điều kiện để trở thành một trong những sản phẩm tiêu biểu quảng bá hình ảnh Khánh Hòa đến du khách trong nước và quốc tế.
Năm 2026, Khánh Hòa đặt mục tiêu đón khoảng 18,8 triệu lượt khách, trong đó có 6,3 triệu lượt khách quốc tế. Mỗi sản phẩm đặc trưng được du khách lựa chọn và mang theo sau chuyến đi cũng có thể trở thành một cách để hình ảnh Khánh Hòa tiếp tục được lan tỏa. Với Yến sào Khánh Hòa, điều đó càng có ý nghĩa khi sản phẩm không chỉ gắn với vùng đất mà còn mang theo câu chuyện về biển đảo, nghề yến và những giá trị văn hóa đặc trưng của địa phương.
Để bảo tồn và phát huy sâu hơn những giá trị đó, Công ty Yến sào Khánh Hòa cho biết đang nghiên cứu ý tưởng xây dựng Bảo tàng Nghề yến Việt Nam. Đây sẽ là nơi lưu giữ, giới thiệu lịch sử hình thành và phát triển nghề yến, các hiện vật, tư liệu, tri thức dân gian cũng như những thành tựu khoa học liên quan đến bảo tồn, khai thác và chế biến yến sào. Nếu được hình thành, không gian này không chỉ phục vụ công tác lưu giữ di sản mà còn có thể trở thành điểm đến văn hóa, góp phần kết nối nghề yến với du lịch và giáo dục truyền thống.
Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu đồng thời tăng cường “nội lực vật chất” và củng cố “nội lực tinh thần”, gắn xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, năng động, hiệu quả với phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Từ thực tiễn Yến sào Khánh Hòa có thể thấy, hai nguồn lực ấy không tách rời nhau. Nguồn tài nguyên, năng lực sản xuất, khoa học - công nghệ và thị trường tạo nên sức mạnh vật chất để doanh nghiệp phát triển; còn lịch sử nghề yến, tri thức của nhiều thế hệ và bản sắc văn hóa Khánh Hòa tạo nên chiều sâu cho thương hiệu. Khi những giá trị đó được kết nối, sản phẩm không còn đơn thuần là một mặt hàng bổ dưỡng hay một sản phẩm xuất khẩu có giá trị cao mà còn mang theo câu chuyện về vùng đất nơi nó được sinh ra.
Từ tinh gọn để tập trung nguồn lực, đổi mới để tạo động lực tăng trưởng đến bảo vệ và nâng tầm thương hiệu, hành trình của Yến sào Khánh Hòa cho thấy con đường phát triển của một doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn mới không chỉ là lớn hơn về quy mô mà phải mạnh hơn về năng lực, sâu hơn về giá trị và xa hơn về thị trường. Một thương hiệu Việt muốn vươn tầm thế giới không thể chỉ dựa vào lợi thế sẵn có, mà phải biết gìn giữ nguồn tài nguyên, làm chủ khoa học - công nghệ, bảo vệ uy tín và biến những giá trị văn hóa riêng có thành sức mạnh cạnh tranh lâu dài.
Khi “nội lực vật chất” tạo nên sức mạnh để doanh nghiệp vươn xa và “nội lực tinh thần” tạo nên chiều sâu để thương hiệu đứng vững, sự kết hợp hài hòa giữa hai nguồn lực ấy sẽ tạo nên nền tảng để những giá trị đặc hữu của Khánh Hòa không chỉ được gìn giữ trên quê hương mình mà còn từng bước hiện diện, được nhận biết và trân trọng trên thị trường thế giới.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
